Paszporty POLITYKI 2016: kim są nominowani?

Laureatów w każdej kategorii poznamy 10 stycznia. Mirosław Gryń/Polityka

Rok temu opisywaliśmy grono nominowanych do Paszportów POLITYKI jako artystów coraz młodszych, coraz pracowitszych i coraz chętniej uciekających od rzeczywistości. Zastanawialiśmy się wtedy, czy tempo tej ucieczki okaże się wystarczające wobec wszystkich zmian, jakie sygnalizowali rządzący. I stało się: przed zmianami w podległych Ministerstwu Kultury instytucjach trudno było uciec, a samo ministerstwo niejako skradło show artystom, samymi decyzjami, diagnozami i pouczeniami wypełniając kolumny kulturalne.

Minister kultury postulował odsunięcie od publicznego wsparcia „grup zmierzających do dekonstrukcji kultury, tradycji, tożsamości polskiej”, a tym samym stawiał na bardziej bezkrytyczne, za to pełne dumy wymachiwanie tą tradycją. A ponieważ kultura nie najlepiej radzi sobie jako przedmiot zamówień publicznych i potrzebuje czasu, by zareagować w pełni na zmiany polityczne i społeczne, nie widać jakiejś nagłej transformacji wśród typów artystów, które zgłaszane są do Paszportów.

Tegoroczni nominowani (średnia wieku: 33 lata) podążają własnymi ścieżkami, są łatwo rozpoznawalni na tle tłumu, dalecy od tworzenia na zamówienie, ale też stronią od otwartego buntu. Uciekają od rzeczywistości, nie chowając się zarazem przed problemami. Nawet ci z nowej, wprowadzonej przez nas w tym roku – więc w tym sensie rewolucyjnej, kategorii Kultura cyfrowa potrafią wpisać je w tworzone przez siebie gry.

Można się oczywiście doszukiwać wśród naszych paszportowych bohaterów gestów i emocji patriotycznych. Reżyserka teatralna Anna Smolar, urodzona w Paryżu, Polskę wybrała świadomie jako miejsce życia i pracy. Raper Taco Hemingway podczas wyjazdu do Brukseli napisał linijkę: „Jadę autem, tocząc pianę/Tęskniąc mocno za Polską”. Ale nie chcemy nikogo rozliczać z poglądów.

Ważne jest dla nas, że w czasach podziałów, które sugerują istnienie jakiegoś monopolu na opowieść o Polsce, te opowieści są tak różnorodne. Polska jest nie tylko tam, gdzie ktoś stawia transparent „Tu jest Polska”. Jest na przykład w lesie, gdzie swoje przenośne studio nagraniowe przewiózł Raphael Rogiński, żeby rejestrować utwory, które grał z Genowefą Lenarcik, śpiewaczką z Kurpiów. Mariaż naszych tradycji ze stylem gitarowym kojarzącym się z muzyką afrykańską jest w ten sposób bardzo naturalny i tutejszy, przybliżony jeszcze dźwiękami otoczenia.

Polska jest wszędzie tam, gdzie dociera objazdowy „Pomnik Chłopa” Daniela Rycharskiego, artysty, który żywą, zadającą ważne pytania, sztukę przywiózł do wiejskiego świata. Jest wreszcie tam, gdzie dotarł Stanisław Łubieński, autor książki „Dwanaście srok za ogon”, opisujący swoje podróże po Polsce w poszukiwaniu różnych gatunków ptaków. I ta niecodzienna perspektywa ptasich historii okazała się największym hitem spotkań literackich podczas głośnego Off Festivalu, kiedy to Instytut Książki pod nowym szefostwem przywiózł do Katowic pogadanki o żołnierzach wyklętych i chrzcie Polski.

Wszyscy trzej nominowani do Paszportów reżyserzy w swoich najnowszych filmach opowiadają z kolei historie z blokowiska. Estetycznie różnie na te blokowiska patrzą, interesują ich różne środowiska. Ale zawsze jest to wizja tutejsza, przywodząca wspomnienia z czasów PRL, i fascynująca. To również ta Polska, której materialne pozostałości tropi Filip Springer w swoich opowieściach o architekturze (wydał w tym roku kolejną książkę, poświęconą dawnym miastom wojewódzkim) i której powidoki opisuje Olga Drenda („Duchologia polska”). Nazwiska tej dwójki nie znalazły się wprawdzie w gronie nominowanych, ale byli wśród zgłoszonych w kategorii Literatura.

Tu jak zwykle trzeba przypomnieć, że już sama nominacja – jako mocne wskazanie grupy ekspertów śledzących daną dziedzinę od strony dziennikarskiej lub akademickiej – jest z naszego punktu widzenia ważnym wyróżnieniem.

Laureaci

Film


Bartosz M. Kowalski
„Kowalski to materiał na polskiego Kena Loacha, filmowiec obdarzony temperamentem dokumentalisty wyczulonego na losy wykluczonych” – uzasadnia nominację profesor Tadeusz Lubelski.

Jan P. Matuszyński
Wyróżniona w Locarno i obsypana laurami w Gdyni fabuła „Ostatnia rodzina” to najdojrzalszy, ale i najbardziej ryzykowny polski debiut ostatnich lat.

Tomasz Wasilewski
Zdaniem nominującej Anity Piotrowskiej „Zjednoczonymi stanami miłości”, swoim trzecim filmem fabularnym, Wasilewski udowodnił, że jest twórcą oryginalnym, ciągle poszukującym, a do tego świetnym reżyserem kobiet.
Literatura


Natalia Fiedorczuk-Cieślak
Narracja Fiedorczuk jest pozbawiona sentymentalizmu (z jakim często pisze się o macierzyństwie), za to nie brak jej autoironicznego humoru.


Stanisław Łubieński
Ornitologicznej pasji poświęcił wydane w 2016 r. „Dwanaście srok za ogon” (Wydawnictwo Czarne), za które otrzymał niniejszą nominację.


Zośka Papużanka
Zdaniem Piotra Kofty u Papużanki „straceńcze, mądre poczucie humoru towarzyszy w momentach, w których polska literatura popada w żałobną, paternalistyczną powagę albo bezradną groteskę”.

Kultura cyfrowa


11 bit studios
Bezpośrednim powodem nominacji jest wydana w 2016 r. poszerzona wersja gry: „This War of Mine: The Little Ones”.


Piotr Iwanicki (Superhot Team)
Do świata gier wszedł przebojem, pokazując, że jedna innowacja może w tej stosunkowo młodej dziedzinie wywołać burzę.


Michał Staniszewski (Studio Plastic)
Paweł Olszewski, nominując Michała Staniszewskiego do nagrody, podkreślał, że jako jeden z nielicznych twórców gier wideo na świecie potrafi łączyć odważne autorskie pomysły z działaniami na rynku komercyjnym.

Teatr


Agata Duda-Gracz
„W ostatnim czasie jej teatr staje się coraz bardziej intymny, jednocześnie jednak zaczyna mówić o sprawach absolutnie największych” – pisał w nominacji Przemysław Skrzydelski.


Paweł Sakowicz
„Za choreografię, która jest nie tyle równorzędnym elementem, co konstrukcyjnym szkieletem projektu teatralnego oraz interesujące poszukiwania solowe” – pisał w uzasadnieniu nominacji Witold Mrozek.


Anna Smolar
„Teatr Smolar jest kameralny i empatyczny, z polotem i humorem podejmuje tematy zepchnięte na margines” – podsumowywał Paweł Soszyński nominację dla reżyserki.

Muzyka popularna


Taco Hemingway i Rumak
Nominację do Paszportów duet artystów otrzymuje za dwa dokonania 2016 r.: EP-kę „Wosk” i album „Marmur”.


Raphael Rogiński
Nawet szamańska otoczka nie oddaje w pełni jego niezwykłego stylu, opartego na intuicji i świetnej technice.


Wacław Zimpel
W świat zaprowadziła go fascynacja muzyką Wschodu.

Muzyka poważna


Krzysztof Bączyk
W 2016 r. na Konkursie Moniuszkowskim w Warszawie otrzymał Nagrodę im. Marty Eggerth i Jana Kiepury dla najbardziej obiecującego polskiego głosu.


Marzena Diakun
Jacek Marczyński widzi w niej jedną z ciekawszych postaci nowego pokolenia europejskich dyrygentów.


Łukasz Dyczko
We wrześniu wygrał 18. Konkurs Eurowizji dla Młodych Muzyków.

Sztuki wizualne


Alicja Bielawska
Prace Alicji Bielawskiej znajdują się m.in. w zbiorach Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie i Fundacji Sztuki Polskiej ING.


Daniel Rycharski
Szerokim echem odbiła się jego realizacja osobliwego, grającego ze stereotypami na temat polskiej wsi „Pomnika Chłopa”.


Roman Stańczak
Jest artystą wciąż szukającym nowych wrażeń, wolności w życiu, niezależności w kontekstach egzystencjalnych”.

Żródło:
Polityka_logo

Odwiedź nas na Facebooku

Skomentuj

Twój adres e-mail będzie niewidoczny.

*